Waarom een fysiotherapeut bij kaakpijn ook naar je voeten kijkt

Waarom een fysiotherapeut bij kaakpijn ook naar je voeten kijkt Waarom een fysiotherapeut bij kaakpijn ook naar je voeten kijkt

Wandelen, beweging en gezondheid

Wat is het verband tussen ademhaling, houding en voetsteun met de functie van het temporomandibulaire gewricht?

Als iemand kaakpijn krijgt, zoeken de meeste mensen de oorzaak bij het gebit. Ze denken aan tandenknarsen, een verkeerde beet of een probleem in het temporomandibulaire gewricht (TMG). In sommige gevallen hangen de klachten echter ook samen met het functioneren van andere delen van het bewegingsapparaat.

Moderne fysiotherapie ziet de kaak tegenwoordig als onderdeel van een breder functioneel geheel. Naast het kaakgewricht zelf en de kauwspieren beoordeelt een fysiotherapeut daarom ook de hoofdhouding, de functie van de nekwervelkolom, het ademhalingspatroon, de stabiliteit van de romp, de tongfunctie en de kwaliteit van de steun vanuit de voeten. Deze factoren kunnen de belasting van het kaaksysteem beïnvloeden en bijdragen aan het ontstaan of in stand houden van klachten.

Kaak en voeten

Op het eerste gezicht lijkt het misschien alsof er geen verband is tussen je voeten en je kaak. Maar vanuit de fysiotherapie werkt het menselijk lichaam als één verbonden systeem, waarin afzonderlijke segmenten niet los van elkaar functioneren.

De voeten vormen het belangrijkste contactvlak van het lichaam met de grond. Ze geven de hersenen continu feedback over de lichaamshouding en spelen een rol in het aansturen van stabiliteit en bewegingscoördinatie. De kwaliteit van deze sensorische informatie beïnvloedt hoe het lichaam belasting verdeelt tijdens staan, lopen en dagelijkse activiteiten.

Als de voetsteun langdurig veranderd is, kan dat zich bij sommige mensen vertalen naar de algehele houding. Vervolgens kunnen er veranderingen ontstaan in de samenwerking van spieren die het bekken, de borstkas of de nekwervelkolom stabiliseren. Daarom kijkt een fysiotherapeut bij onderzoek vaak niet alleen naar de plek van de pijn, maar ook naar hoe iemand beweegt en hoe die steun maakt op de ondergrond.

Dat betekent niet dat kaakpijn door de voeten ontstaat. Het laat wel zien waarom het belangrijk is om het bewegingsapparaat in een bredere context te beoordelen.

De kaak wordt ook beïnvloed door ademhaling en tongpositie

Een belangrijk onderdeel van de kaakfunctie is de manier van ademhalen. Mensen die langdurig vooral hoog in de borst ademen of vaak door de mond ademen, zijn vaker gevoelig voor verhoogde spierspanning in de nek- en schouderregio. Die spanning kan zich ook doorzetten naar de kauwspieren en de omgeving van het temporomandibulaire gewricht.

Ademhaling is daarom niet alleen een kwestie van ontspanning of conditie. Het is een belangrijk onderdeel van de totale bewegingscoördinatie en lichaamsstabiliteit.

Ook de tongpositie speelt een grote rol. In ruststand – dus wanneer we niet eten, praten of slikken – hoort het kaaksysteem ontspannen te zijn. De lippen zijn licht gesloten zonder onnodige spanning, je ademt door de neus en de tong rust ontspannen tegen het gehemelte. De tongpunt bevindt zich meestal net achter de bovenste snijtanden, zonder ertegen te duwen. De boven- en ondertanden horen elkaar in deze positie niet te raken – er blijft een kleine ruimte tussen. Daardoor zijn de kauwspieren slechts minimaal actief en wordt het temporomandibulaire gewricht niet onnodig belast.

Als deze functie niet optimaal is, kan de spiersamenwerking veranderen en vervolgens de belasting op bepaalde structuren van het kaaksysteem toenemen. Daarom werken fysiotherapeuten vaak samen met specialisten in myofunctionele therapie, tandartsen of orthodontisten.

Nekwervelkolom en kaakpijn

Een van de meest voorkomende bevindingen bij mensen met kaakpijn is een veranderde hoofdhouding en verhoogde spanning in de nekwervelkolom.

Het menselijk hoofd weegt ongeveer 4 tot 6 kilogram. Als het langdurig naar voren staat, neemt de belasting toe voor de nek- en achterhoofdspieren die deze positie moeten vasthouden. Langdurige overbelasting kan zich uiten in hoofdpijn, een drukkend gevoel achter de ogen, beperkt kunnen openen van de mond of verhoogde spanning in de kauwspieren.

Het verband tussen de functie van de nekwervelkolom en het temporomandibulaire gewricht is tegenwoordig goed bekend en is een van de kerngebieden waar een fysiotherapeut tijdens onderzoek op let.

Welke rol speelt stress?

Kaakpijn wordt niet alleen beïnvloed door mechanische factoren. Ook mentale stress kan een belangrijke rol spelen. Bij veel mensen uit stress zich in verhoogde spierspanning of onbewust klemmen van de tanden overdag. Vaak hebben ze niet eens door dat ze hun kaak aangespannen houden, ook op momenten dat ze niet praten of eten.

Langdurige overbelasting van de kauwspieren kan bijdragen aan pijn, vermoeidheid van het kaaksysteem of vervelende gevoelens rond de slapen en wangen. Fysiotherapie pakt de oorzaak van stress zelf niet aan, maar kan iemand wel leren om onnodige spierspanning beter te herkennen.

Hoe verloopt fysiotherapie bij kaakklachten?

Een fysiotherapeutisch onderzoek van het temporomandibulaire systeem omvat het beoordelen van de functie van het kaakgewricht, de kauwspieren, de nekwervelkolom, het ademhalingspatroon, houdingscontrole en de orofaciale spiercoördinatie. Onderdeel van het onderzoek is vaak ook een analyse van staan, lopen en de kwaliteit van de steun, die bijdragen aan de totale houding.

Het doel is niet alleen om de plek van de pijn te lokaliseren, maar functionele verbanden te identificeren die de belasting van het temporomandibulaire systeem kunnen beïnvloeden. Op basis van het onderzoek wordt vervolgens een behandeling voorgesteld die gericht is op het herstellen van optimale functie, het verminderen van overbelasting en het verbeteren van de neuromusculaire coördinatie.

Wat kun je vandaag al doen?

Als je last hebt van kaakpijn, let dan overdag eens op een paar eenvoudige dingen:

  • Adem je vooral door je neus of door je mond?
  • Heb je vaak je tanden op elkaar, ook als je niet eet of praat?
  • Staat je hoofd eerder naar voren?
  • Voel je spanning in je nek en schouders?
  • Heb je vaak hoofdpijn?
  • Ervaar je tegelijk problemen met de stabiliteit van je enkels of voeten?

De antwoorden op deze vragen kunnen aanwijzingen geven of er naast de kaakregio ook andere factoren meespelen bij je klachten.

Kleine test: hoe rust jouw kaak?

Stel jezelf een paar keer per dag een simpele vraag:

“Raken mijn tanden elkaar nu?”

Veel mensen houden hun tanden onbewust op elkaar, ook wanneer ze niet eten of praten. In ruststand hoort er een kleine ruimte te zijn tussen de boven- en ondertanden. Als je tanden het grootste deel van de dag contact maken, kunnen de kauwspieren onnodig overbelast raken.

Deze eenvoudige test legt vaak een gewoonte bloot die iemand jarenlang niet heeft opgemerkt.

Bij Kinisi zoeken ze naar verbanden achter kaakpijn

Bij de behandeling van mensen met kaakpijn richten ze zich niet alleen op het temporomandibulaire gewricht zelf. Ze kijken naar het functioneren van het hele bewegingsapparaat en naar factoren die de belasting van het kaaksysteem kunnen beïnvloeden. Het doel is niet alleen om de pijn op korte termijn te verminderen, maar om de oorzaken van overbelasting te begrijpen en de patiënt te helpen voorwaarden te creëren voor verbetering op de lange termijn.

Want echte verandering begint vaak niet op de plek waar we de pijn het sterkst voelen. Die begint bij het begrijpen van de verbanden die ertoe hebben geleid.

Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met Lenka Vojtovič van Centrum fyzioterapie KINISI, dat de professionele aanpak van ervaren fysiotherapeuten combineert met moderne topapparatuur. De belangrijkste missie van KINISI is cliënten helpen om zowel acute als chronische klachten van het bewegingsapparaat te verminderen, met gebruik van actuele wetenschappelijke inzichten en de modernste fysiotherapeutische methoden. Het centrum richt zich op een breed spectrum aan diensten, waaronder fysiotherapie voor volwassenen en kinderen, vrouwenfysiotherapie, acute en postoperatieve fysiotherapie, functionele fysio-training en apparaatondersteunde zorg. Zo helpt het om verstoorde lichaamsfuncties te herstellen die een grote invloed hebben op de toestand van het hele bewegingsapparaat.

Wat zou je over dit onderwerp nog meer kunnen interesseren?