Barefootschoenen zijn niet voor iedereen: wanneer en waarom je moet oppassen met ‘blootsvoets’ lopen

Wandelen, beweging en gezondheid Selectie en onderhoud van schoenen

Ontdek wanneer barefoot schoenen minder geschikt kunnen zijn. Advies van experts, risicodiagnoses en situaties waarin blootsvoets lopen juist kan tegenwerken.

Barefootschoenen zijn een geweldige keuze voor veruit de meeste kinderen en volwassenen die hun houding willen verbeteren en de voetspieren willen versterken. Toch zijn er situaties en gezondheidsklachten waarbij het dragen van barefoot schoenen niet geschikt is.

Weten in welke situaties en bij welke diagnoses barefootschoenen geen goede keuze zijn, helpt je om mogelijke risico’s van het dragen ervan tot een minimum te beperken.

Wanneer kun je de overstap naar barefoot beter met een expert bespreken?

Barefootschoenen brengen veel mensen allerlei voordelen – van meer ruimte voor je tenen tot beter grondgevoel. Maar er zijn situaties waarin het dragen ervan minder geschikt kan zijn.

Dat geldt vooral bij bepaalde gezondheidsklachten, waarbij het belangrijk is om je schoenkeuze met een specialist te bespreken en eventueel te kiezen voor een geleidelijke overgang of een compromisoplossing. Denk bijvoorbeeld aan:

Ernstige hypermobiliteit
Ernstig overgewicht
Diabetische voet
Ernstige orthopedische voetafwijkingen
Hielspoor in de acute fase
Ontsteking van de achillespees
Bepaalde neurologische diagnoses
Hoge leeftijd in combinatie met een extreme voetafwijking

Het is geen duidelijk “nee”, eerder een oproep tot extra alertheid, een persoonlijke aanpak en eventueel begeleiding door een specialist. Ook in deze gevallen is er soms een weg te vinden – alleen moet je die zoeken met oog voor jouw specifieke situatie en wat je lichaam nodig heeft.

Daarom wordt juist in deze gevallen aangeraden om vóór je overstapt op barefoot je gezondheidssituatie te bespreken met een specialist – een fysiotherapeut, orthopeed of podoloog.

Waarom kan barefoot in sommige gevallen juist nadelig zijn?

Bij sommige diagnoses kan “blootsvoets” lopen juist nadelig zijn, vooral door de grote flexibiliteit of de dunne zool van barefootschoenen. Die biedt in bepaalde situaties onvoldoende ondersteuning voor de voet, dempt minder en kan leiden tot overbelasting van specifieke delen van de voet.

Het gevolg kan zijn: minder stabiliteit, overbelasting van spieren, pijn en zelfs verergering van de klachten. Heb je één van de onderstaande diagnoses, laat je dan altijd adviseren door een specialist voordat je barefootschoenen aantrekt.

Ernstige hypermobiliteit

Hypermobiliteit betekent een pathologisch vergrote bewegingsuitslag in de gewrichten. Vooral bij hypermobiliteit bij kinderen – en zeker als er ook sprake is van afwijkingen in de stand en functie van de benen – is lopen op barefootschoenen helemaal niet geschikt.

„Als iemand zichzelf niet verder wil beschadigen en niet wil veranderen in een slangenmens, moet die de gewrichten niet in uiterste standen duwen en ook niet proberen de bewegingsuitslag nog groter te maken. Zachte barefootschoenen maken het voor hypermobiele voeten mogelijk om in die extreme posities te komen, en dat is niet ideaal. Integendeel: een extreem soepele voet heeft eerder een stevigere zool nodig die hem een beetje afremt,“ legt fysiotherapeut Hana Tonarová uit.

Diabetische voet

Bij deze diagnose is de huid extreem gevoelig voor verwondingen en geneest die slecht. De dunne zool van barefootschoenen beschermt mogelijk onvoldoende tegen letsel (scherpe ondergrond, vallend voorwerp, stoten). Aan de andere kant kan barefoot juist een voordeel zijn door de ruimte en het comfort – vooral in combinatie met een speciale inlegzool.

Adviezen over “blootsvoets” lopen verschillen per specialist, maar bij stabiele diabetespatiënten zijn veel fysiotherapeuten het erover eens dat barefootschoenen met een inlegzool een goede keuze kunnen zijn.

„Ik ben zeker vóór barefootschoenen bij mensen met diabetes, idealiter in combinatie met een inlegzool. In mijn praktijk ontstaat het grootste probleem bij de diabetische voet vooral bij chronische wonden, die vaak beginnen met een ingegroeide nagel, een vergevorderde schimmelinfectie of een verminderde lokale doorbloeding – en dat hangt dus niet samen met het type schoen,“ zegt fysiotherapeut Michael Tichov.

Hallux rigidus

Een stijve grote-teen-gewricht maakt een natuurlijke afzet tijdens het lopen onmogelijk. In dit geval is een barefootschoen niet geschikt, omdat de voet een schoen nodig heeft als ondersteuning die de functie van de grote teen deels overneemt – idealiter met een stijvere zool.

Merk je dat je grote teen zijn oorspronkelijke beweeglijkheid verliest, dan is het hoog tijd om met een fysiotherapeut of orthopeed te bespreken wat de mogelijkheden zijn voor preventie en behandeling.

Neurologische diagnoses

Bij bepaalde neurologische diagnoses kun je niet generaliseren – bij sommige mensen, bijvoorbeeld met cerebrale parese, multiple sclerose of cerebellaire degeneratieve ataxie, kunnen barefootschoenen de proprioceptie en het lopen verbeteren.

Bij anderen ontbreekt in barefootschoenen juist de nodige stabiliteit. Het is altijd nodig om individueel te beoordelen wat iemand met een neurologische diagnose precies nodig heeft.

Extreem overgewicht

Een lichaam met een zeer hoog gewicht heeft tijdens het lopen demping nodig, en dat kan een dunne barefootzool simpelweg niet bieden. In dat geval is een barefootschoen met een dikkere zool, aangevuld met een inlegzool, vaak een betere keuze – of schoenen met een dikke, maar zachte zool.

Hielspoor in de acute fase

Neerkomen op een dunne zool is in dit geval extreem pijnlijk. In de acute fase is zachte demping aangewezen, eventueel met een inlegzool die het pijnlijke gebied ontlast en helpt het gewicht beter te verdelen, zodat de voet niet verder overbelast raakt. De overstap naar barefoot kan later komen, zodra de situatie gestabiliseerd is.

Ontsteking van de achillespees

Bij een achillespeesontsteking is het vooral belangrijk om de trekkracht op de pees te verminderen. Daarom helpt vaak eerder schoeisel met een lage “drop” (hoogteverschil hiel–teen) of een inlegzool om de gewichtsverdeling aan te passen.

Michael Tichov ziet het dragen van barefootschoenen bij een achillespeesontsteking niet als een eenduidig probleem: „Allereerst is een bezoek aan een fysiotherapeut belangrijk, niet alleen een verandering van schoenen. Als de afzetfase verbetert, de pas korter wordt en het wandeltempo daalt, werkt er een veel kleinere kracht op de achillespees – ook bij blootsvoets lopen.“

Hoge leeftijd in combinatie met extreme voetafwijkingen

Barefootschoenen worden vooral afgeraden bij senioren met extreme voetafwijkingen (niet-functionele voetboog, hamertenen, hallux valgus). Toch kunnen ook senioren dankzij barefootschoenen ontdekken hoe comfortabel lopen kan zijn en de vrije ruimte voor de tenen waarderen. Houd er alleen rekening mee dat het lichaam met de jaren minder makkelijk aanpast, waardoor wennen aan andere schoenen lastiger kan zijn en langer kan duren.

Uiteindelijk is het belangrijkste of je je goed, comfortabel en stabiel voelt in barefootschoenen – of dat je liever bij schoenen blijft die je al je hele leven gewend bent.

Barefootschoenen combineren met een passende inlegzool

Een goed gekozen inlegzool – idealiter individueel gemaakt of aangepast door een podoloog, orthesemaker of fysiotherapeut – kan bij veel diagnoses een goed compromis zijn tussen comfort en functionele ondersteuning.

„Bij klachten zoals hielspoor, achillespeesontsteking of hallux valgus kan een goed gekozen inlegzool in een barefootschoen de pijn aanzienlijk verlichten en tegelijk helpen de oorzaak van de klachten aan te pakken,“ legt Michael Tichov uit. „Belangrijk is dat de schoen goed past, ondersteuning biedt waar nodig en tegelijk de natuurlijke beweging van de voet ondersteunt.“

En hoe zit het met een brede teenbox? Die kan nooit kwaad

Een anatomisch gevormde teenbox van barefootschoenen is geen probleem bij welke diagnose of voetafwijking dan ook.

„Ik kan geen enkele diagnose noemen waarbij de anatomische vorm van de teenbox een probleem zou zijn. Dat betekent: als de vorm goed aansluit en er overal voldoende ruimte is, dan is dit voor iedereen in orde,“ zegt Hana Tonarová.

Een goed gevormde teenbox geeft je tenen de ruimte om natuurlijk te bewegen en draagt niet bij aan verdere vervormingen. Integendeel: het kan het comfort én de gezondheid van je voeten verbeteren.

Risico’s bij de overstap naar barefoot en bij verkeerd lopen

Ook als je geen gezondheidsproblemen hebt, kan het verkeerd dragen van barefootschoenen tot vervelende klachten leiden – bijvoorbeeld overbelasting van spieren en banden, verergering van problemen met de voetboog of een hoger risico op blessures bij lopen op een harde ondergrond. De overstap naar barefoot schoenen moet geleidelijk, met een passende belasting, want ook barefootschoenen zijn geen universele oplossing voor alle voetklachten.

Sommige voeten hebben langer nodig om aan blootsvoets lopen te wennen en kunnen aangeven dat van de ene op de andere dag overstappen niet de juiste keuze is. Waarschuwingssignalen zijn bijvoorbeeld aanhoudende pijn in de voeten of kuiten, of minder stabiliteit tijdens het lopen. Vergelijk het met na jaren weinig bewegen ineens intensief gaan sporten – ook dan heeft je lichaam tijd nodig om zich aan te passen. Blijven de klachten aanhouden, overleg dan met een fysiotherapeut of podoloog.

naBOSo-tip: Begin je net met barefootschoenen? Lees dan ons artikel hoe je goed loopt op barefootschoenen, zodat je mogelijke problemen voorkomt.

Situaties waarin je beter voor klassieke schoenen kiest – ook als je barefoot geweldig vindt

Barefootschoenen zijn niet voor elke gelegenheid geschikt. Ook als je een echte fan bent van blootsvoets lopen, overweeg dan klassieke schoenen in deze situaties:

Werkomgeving waar veiligheidsschoenen verplicht zijn
Dynamische sporten die op een harde ondergrond worden gespeeld
Sporten waarvoor specifieke schoenen nodig zijn
Langdurig staan op een harde ondergrond, waarbij je jezelf kunt ontlasten met bijvoorbeeld een dempende inlegzool

In sommige beroepen en activiteiten is specifiek schoeisel nu eenmaal noodzakelijk. Weeg vóór je voor barefootschoenen kiest altijd de concrete eisen van je werk of sport af.

Barefoot is een geweldige keuze, maar niet voor iedereen

Barefoot schoenen kunnen je leven positief veranderen, maar alleen als je er verantwoord mee omgaat en rekening houdt met jouw specifieke behoeften.

Je gezondheid, werkomgeving en persoonlijke situatie spelen een belangrijke rol bij de keuze of – en in welke mate – je “blootsvoets” lopen in je dagelijks leven opneemt en begint te profiteren van de positieve voordelen.