INTERVIEW: Xero Shoes-oprichter Steven Sashen: mijn eerste barefoot schoenen maakte ik voor mezelf

Het ontstaan van Xero Shoes is puur toeval. Steven Sashen, fanatiek hardloper en drager van de titel Masters All-American in sprint, kampte met terugkerende blessures. Het boek Born to Run bracht hem bij het hardlopen op blote voeten, samen met een groep barefootliefhebbers. Om zijn voeten in het terrein te beschermen, maakte hij in 2009 huarachesandalen – barefootsandalen die later niet alleen zijn toekomst veranderden, maar ook die van miljoenen liefhebbers van natuurlijke beweging wereldwijd. Heb jij ooit schoenen gekocht waarvan de maker hoopt dat je er bijna eindeloos mee doet?

„Het merk Xero Shoes is vanaf het allereerste begin verbonden met naBOSo – sinds 2015. We zochten barefoot sportsandalen en kwamen bij Xero uit. Stap voor stap voegden ze sportmodellen toe en nu ook casual; ik geloof dat ze over een paar jaar leider in de barefootcategorie zullen zijn,“ zegt Andy Součková, die Steven ook interviewde. Xero is het best verkocht, zeker dankzij de technologie, het feit dat ze goed zitten en dat je ze goed strak kunt trekken. „In de performancecategorie hebben ze geen concurrentie. Ik heb alle sportieve barefootschoenen voor hardlopen geprobeerd – en Xero is top. Ik weet zeker dat dat komt doordat Steven ze maakt alsof hij ze voor zichzelf maakt,“ voegt ze toe.

Wat was de eerste impuls om barefoot schoenen aan te trekken – en waarom heb je ze sindsdien niet meer uitgedaan?

In 2007, toen ik 45 was, pakte ik na een pauze van dertig jaar het sprinten weer op. De twee jaar daarna had ik vaak blessures. Een wereldkampioen hardlopen stelde voor dat ik eens op blote voeten zou proberen te lopen en gaf me een exemplaar van Born to Run. Ik las het in één ruk uit, sloot me aan bij een groep barefoot hardlopers en ging voor het eerst hardlopen zonder gedempte schoenen met een verhoogde hak of ondersteuning van de voetboog.

Ik ontdekte dat ik een verkeerde techniek had. Moderne hardloopschoenen verstopten dat probleem. Op blote voeten kon ik het juist makkelijk oplossen, omdat „‘verkeerd’ hardlopen pijn deed, maar als ik goed liep, voelde het geweldig.

Ik raakte van mijn blessures af, werd sneller en behaalde de titel Masters All-American in sprint. Ik hoor bij de snelste Amerikanen in mijn leeftijdsgroep. Ik wilde bij elke stap het gevoel van lopen op blote voeten ervaren… Tegelijk wilde ik mijn voeten een beetje beschermen en ik had ook geen zin om met kroegbazen te discussiëren of het wel legaal is om bij hen op blote voeten te eten.

Ik begon minimalistische sandalen te maken, die we een paar maanden na de oprichting van Xero Shoes gingen verkopen als DIY-kit om sandalen te maken.

Ik draag nog steeds minimalistische schoenen, of ik loop zelfs vaker op blote voeten, omdat het zo’n fijn gevoel geeft. Zodra je natuurlijke beweging ontdekt zonder ondersteuning van de voetboog, zonder verhoogde hak, zonder schuim dat je verhindert om de ondergrond te voelen en erop te reageren, zonder stijve zool en zonder een neus waarin je tenen worden samengedrukt, kun je niet zomaar terug naar gewone schoenen. Dan voelen ze gewoon slecht – omdat ze slecht zijn.

Gezondheidsredenen waren ook voor mij de trigger. Drie maanden na mijn eerste ervaring met barefootschoenen durfde ik mijn eigen winkel te openen. Jij besloot meteen barefoot schoenen te gaan maken. Hoe waren die beginjaren?

In 2009 kon ik geen eigen winkel openen, want de enige minimalistische schoenen op de markt waren van FiveFingers, en die pasten mij niet. Ik heb Xero Shoes eigenlijk per ongeluk opgericht.

Ik kende de Tarahumara en de huarachesandalen waarop zij renden. Toen ik naar hun voorbeeld mijn eigen sandalen wilde maken, hield ik genoeg materiaal over voor nog drie, vier paar. Eén paar gaf ik aan mijn vrouw en andere aan lokale barefoot hardlopers. Daarna vroegen weer meer mensen om een paar, dus kocht ik extra materiaal en organiseerden we bijeenkomsten waar we de schoenen maakten.

Michael Sandler, een hardloopcoach die gespecialiseerd is in hardlopen op blote voeten, zei een paar maanden later tegen me: „Ik heb een boekcontract voor Barefoot Running. Als jij van je hobby een business maakt en een website hebt, kan ik je in het boek noemen.“ Ik had zelf al honderden websites gebouwd, dus dit voelde als een geweldige kans.

Ik rende naar huis en vertelde het aan mijn vrouw. Zij vond het een vreselijk idee en tijdverspilling. Ze probeerde me ervan te weerhouden en ik was het met haar eens. Toen ze ging slapen, maakte ik toch een website.

Achter het ontstaan van Xero sta jij niet alleen, maar ook je vrouw Lena. In het begin geloofde ze niet in barefoot. Wanneer kwam de omslag?

In het begin snapte ze het gewoon niet. Ze hield van wandelen, maar hardlopen was niets voor haar. Hoewel ze Born to Run een leuk boek vond, interesseerden barefootschoenen haar niet – en lopen op blote voeten ook niet. Toch besloot ze de sandalen te proberen die ik voor haar had gemaakt, en al tijdens de eerste wandeling was ze verbaasd toen ze voelde hoe hard ze bij elke stap op haar hielen landde.

Ze besefte dat dat niet goed was en veranderde in de twee weken daarna haar manier van lopen. Ze ging lichter, stiller en zachter lopen. Op een dag trok ze ‘gezonde sandalen’ van een ander merk aan en na een paar stappen merkte ze al dat het niet klopte. Ze miste het contact met de grond en de vrijheid van bewegen. Ze gooide die sandalen weg en ging terug naar haar zelfgemaakte huarachesandalen.

Als je in Tsjechië ‘lopen op blote voeten’ zegt, denken veel mensen meteen aan huarachesandalen. Kun je de link tussen huarache en Xero wat meer toelichten?

Ons eerste product was een DIY-kit om sandalen te maken. Even een zijstap: huarache betekent in het Spaans ‘sandaal’. In de meeste Spaanstalige landen wordt dat woord gebruikt voor gevlochten leren sandalen, niet voor de schoenen van de Tarahumara. Maar de westerlingen die als eersten met de Tarahumara in aanraking kwamen, wisten dat niet. Daarom zijn huaraches in de barefoot hardloopcommunity bekend als ‘hardloopsandalen’.

Als je naar de geschiedenis van schoenen kijkt, zie je dat vergelijkbare schoenen in verschillende culturen al tienduizend jaar geleden voorkwamen. Niet zo gek: een simpel ontwerp – iets dat je voet beschermt en op een of andere manier aan je voet vastzit. Simpel.

Maar terug naar die link.

Toen we mensen onze DIY-kits lieten zien, vonden de meesten ze geweldig en vonden ze het leuk om iets te doen wat ik ‘de superskill om je eigen schoenen te kunnen maken’ noem. Maar sommigen zeiden: „Het concept is top, alleen wil ik mijn schoenen niet zelf maken.“

Dus werkte ik jarenlang aan een kant-en-klare versie van dezelfde sandaal. Gelukkig sloot schoenontwerper Dennis Driscoll zich in die periode bij ons aan; hij had bijna 40 jaar in schoenen maken zitten. Samen maakten we de eerste ‘kant-en-klare’ sandalen in huarachestijl, die lijken op ons huidige model GENESIS.

Daarna meldden zich klanten die zeiden dat ze meer bescherming nodig hadden in het terrein. Dus kwamen we met de Cloud-sandalen, met een dun laagje BareFoam™ voor precies dit soort situaties.

Duurzaamheid. Een thema dat leeft in de samenleving. Hoe zie je dat terug in de ontwikkeling en productie van Xero Shoes?

Wij geloven in authentieke duurzaamheid. We doen niets wat – in elk geval volgens ons – geen echte toegevoegde waarde heeft. We doen niet aan greenwashing. We gaan niet om marketingredenen doen alsof het milieu ons iets kan schelen als dat niet echt zo is. Met andere woorden: veel van wat mensen ‘duurzaam’ noemen, is dat simpelweg niet. Zo schreef bijvoorbeeld Harvard Business erover.

We hebben drie hoofdprincipes:

1. Lange levensduur – we willen onze schoenen niet op de vuilnisbelt zien belanden, daarom maken we schoenen die langer meegaan dan andere. We bieden een garantie tot vijfduizend mijl (in tegenstelling tot andere hardloopschoenenmerken die zeggen dat je na elke 300–500 mijl een nieuw paar moet kopen; bij nieuwe maximalistische schoenen zelfs nog eerder).
2. Minder materialen – minimalistische schoenen gebruiken minder materiaal, belasten het ecosysteem daardoor minder en kosten minder energie om te produceren.
3. Betere alternatieven – we zoeken continu naar nieuwe, betere materialen die écht milieuvriendelijk zijn. Waar mogelijk gebruiken we hennep of gerecyclede en biologisch afbreekbare materialen.

Van sandalen tot ballerina’s, sportschoenen, citymodellen, bergschoenen, winterschoenen. Bij welk type schoen liepen jullie in de ontwikkeling tegen de meeste obstakels en missers aan?

Alle minimalistische schoenen zijn om verschillende redenen lastig, omdat je fouten nergens kunt verstoppen. Toen we bijvoorbeeld onze FeelTrue®-rubberen zolen ontwikkelden, had de eerste batch geen gelijk gewicht en was het bovenwerk helemaal vlekkerig. Dat kwam doordat zoolfabrikanten zich daar nooit druk om hoefden te maken, omdat zolen normaal gesproken toch aan een tussenzool worden gelijmd.

Tegelijk is het lastig om bandjes en straps comfortabel én stevig vast te maken aan een sandaal zonder dikke zool of meerdere lagen materiaal waar je ze tussen kunt verwerken.

Bij schoenen is de pasvorm het ingewikkeldst. Ik zeg vaak: ik kan drie mensen met dezelfde voeten nemen, ze dezelfde schoenen aantrekken – en ik krijg drie verschillende meningen over of ze goed zitten of niet. Het hangt af van voorkeuren.

Voeten verschillen bovendien in maat, vorm en breedte. We willen dat onze schoenen bij een groter percentage mensen passen dan gebruikelijk is bij grote schoenenmerken, maar het is onmogelijk om een schoen te maken die voor iedereen perfect is.

Hoe lang duurde de ontwikkeling van het eerste model dat klanten konden kopen? Wordt het nog verkocht?

De ontwikkeling van onze DIY-kit kostte ons eigenlijk geen tijd. Toen schoenen maken voor mij nog gewoon een hobby was, vond ik een leverancier van Vibram-zolen en bij de lokale bouwmarkt hadden ze geweldig koord. We verkopen die kit nog steeds, zelfs in een verbeterde versie met onze FeelTrue®-zolen.

Onze eerste ‘kant-en-klare’ sandalen kostten ons meer dan een jaar ontwikkeling. We noemden ze VENTURE. Sindsdien hebben we hun design en vetersysteem – dat we hebben laten patenteren – verbeterd, en vandaag heten ze GENESIS.

Hardlopen is mijn passie, en een groot deel van het team doet mee. Bij onze laatste race liepen we allemaal op Xero. Welke rol speelt hardlopen in jouw leven, en in welk model loop jij?

Ik noem mezelf een sprinter, geen hardloper. Bij outdoorwedstrijden doe ik mee aan de 100 meter sprint, indoor aan 50 en 60 meter. Zoals ik al zei, hoor ik bij de beste Masters All-American atleten. Sprinten – en de training ervoor – is voor mij heel belangrijk.

Meestal warm ik op op blote voeten. Voor training en wedstrijden draag ik SPEED FORCE.

Natuurlijke beweging zit in je. Begint of eindigt daar de zorg voor lichaam en geest? Deel een life hack met ons.

Onderzoek je bewegingsgewoonten en probeer ze te veranderen. Ik merkte bijvoorbeeld dat ik bij het aantrekken van mijn broek altijd met mijn linkerbeen begin. Nu doe ik het andersom – waar het kan, begin ik met rechts. Het klinkt misschien gek, maar het traint je brein.

Of let eens op hoe je je armen over elkaar slaat. Welke arm ligt boven? Probeer het andersom en blijf dat doen tot je vergeet hoe je het eerst deed. Bij mij duurde dat een paar jaar.

Alles wat de gebruikelijke ‘routes’ van neurale verbindingen doorbreekt en helpt om nieuwe te maken, kan helpen.

Bij naBOSo motiveert ons ook de mogelijkheid om kennis te delen: de invloed van natuurlijke beweging die barefootschoenen mogelijk maken op het hele lichaam. We richten ons al op zwangere mensen, besteden veel aandacht aan kinderen en natuurlijk ook aan volwassenen. We werken samen met fysiotherapeuten. Besteden jullie ook aandacht aan deze vorm van communicatie?

Zeker. Sinds het begin heb ik honderden educatieve video’s gemaakt. Ik heb een eigen podcast met de naam The MOVEMENT, waarin ik praat over de voordelen van natuurlijke beweging en barefootschoenen, mythes ontkracht over wat je nodig hebt om te kunnen lopen, hardlopen, wandelen, trainen en actief je vrije tijd door te brengen – en hoe je dat allemaal leuk en effectief kunt doen. Daarnaast heb ik veel vrienden onder onderzoekers wereldwijd, met wie ik vaak spreek.

Jullie hebben een mooie slogan: „There is no reason to start another shoe company, unless your SHOES change people’s lives!“ Hoe verandert Xero mijn leven?

Het gaat er niet zozeer om dat Xero je leven verandert, maar om de veranderingen die natuurlijk en correct gebruik van je voeten teweegbrengt. Xero Shoes helpt je daar alleen bij. Voeten zijn de basis. We hebben ze niet alleen om ons hele lichaam te ondersteunen bij elke activiteit. Ze sturen ook zintuiglijke feedback naar het ruggenmerg en naar de hersenen, die die informatie vervolgens gebruiken om commando’s te geven voor de juiste beweging – of het nu gaat om lopen, hardlopen, fietsen, enzovoort.

Al die bewegingen beginnen bij de voeten, die ons balans, wendbaarheid en mobiliteit geven. Voor optimale prestaties is het dus genoeg dat onze voeten doen waarvoor ze gemaakt zijn: buigen, strekken en de wereld waarnemen. Daarom heet ons bedrijf Feel The World. Daarom moeten ze flexibel en sterk zijn en kunnen reageren.

Xero verandert levens in bijna 100 landen. Welke markt is het sterkst in verhouding tot het aantal inwoners? Welke natie ziet de voordelen van lopen op blote voeten? Heb je een idee waarom?

Ik heb geen landenanalyse gedaan, maar ik heb gemerkt dat Europa over het algemeen de betekenis van natuurlijke beweging en minimalistische schoenen beter accepteert en begrijpt. Ik denk dat dat twee redenen heeft.

Ten eerste hebben Europeanen een langere traditie van schoenen die ontworpen zijn voor natuurlijke beweging. Zo begon Birkenstock al schoenen te maken nog vóór het ontstaan van de Verenigde Staten. Hoewel het niet echt minimalistische schoenen zijn – de zool is veel dikker en stijver dan ik zou willen – is het wel een stap in de goede richting.

De tweede reden is dat grote schoenenfabrikanten in Amerika gezamenlijk hun best hebben gedaan om natuurlijke beweging en minimalistische/barefoot schoenen in diskrediet te brengen – iets wat elders in de wereld niet is gebeurd.

Tegelijk weet ik dat Tsjechië, omgerekend per inwoner, meer barefootwinkels heeft dan waar ook ter wereld. Dus de Tsjechen zijn het slimst. Dat is één van de redenen waarom we hier ons Europese hoofdkantoor hebben.

Een leuk detail: een collega vroeg me laatst, terwijl ze door jullie nieuwe catalogus bladerde, naar Xero NABOSO TRAIL. Naboso is een Tsjechisch woord – hoe komt het in jullie catalogus terecht?

Dr. Emily Splichal ontwikkelde een technologie voor voetstimulatie die ze Naboso noemde. Haar bedrijf verkoopt verschillende producten die die technologie gebruiken: inlegzolen, yogamatten, enzovoort. Toen we haar inlegzolen gingen verkopen, vroegen klanten ons: „Maar wat als ik sandalen draag? In sandalen kan ik geen inlegzolen stoppen.“

Dus namen we onze bestverkochte sportsandaal Z-TRAIL en vervingen we de BareFoam™-voetbedlaag door materiaal van Naboso.

Zijn schoenen jouw passie geworden en heb je elk model dat jullie ooit maakten – of zelfs modellen van concurrenten? En wat is op dit moment je favoriete model?

Mijn passie is vooral natuurlijke beweging. En schoenen zijn de beste manier om het belang van natuurlijke beweging uit te dragen. Ik heb elk paar schoenen en sandalen dat we maken wel geprobeerd, maar ik bezit ze niet allemaal. Als ik niet op blote voeten loop, draag ik SPEED FORCE, Z-TRAIL of GENESIS.

Sommige mensen denken dat ik mijn schoenen aanpas aan het weer, maar ik kan zelfs sandalen dragen tijdens een winter in Colorado. Ik heb ook een paar schoenen van concurrenten geprobeerd, maar ik heb er geen.

Laten we 13 jaar teruggaan naar het moment waarop je echt besloot een barefootmerk op te richten. Wat zou je je jongere zelf adviseren om de weg naar succes soepeler te maken?

De weg naar succes is hobbelig en leidt niet altijd naar waar je naartoe wilt. Als we iets anders hadden gedaan, had dat ons misschien in een doodlopende straat gebracht. Dus ik kan eigenlijk niets bedenken wat we hadden kunnen veranderen om een beter resultaat te krijgen.

Eerlijk gezegd – als we kijken naar wat we hebben bereikt en naar het aantal mensen wereldwijd dat we hebben geholpen om gelukkiger en gezonder te leven, dan zijn we gewoon enthousiast en dankbaar… en we kijken ernaar uit om nog meer mensen te helpen.

Waar zetten jouw stappen je hierna naartoe?

• Interview met Andrea Součková: barefoot geeft je loopstijl een nieuwe dimensie
• Geniet maximaal van lopen op blote voeten, ook als je de hele dag thuis, op kantoor of in de praktijk bent. Je hoeft alleen de juiste schoenen te kiezen
• Oneffen ondergronden: een manier om je interieur op te frissen én je voeten te versterken
• 260 kilometer, 10 dagen en één paar barefootschoenen. Buen Camino!