Blog
Kinderen naBOSo
Hoe je de gezonde ontwikkeling van kindervoetjes ondersteunt

Hoe je de gezonde ontwikkeling van kindervoetjes ondersteunt

Lucie Dlauhá 19. 1. 2025 6 min lezen

De meeste baby’s worden geboren met gezonde voeten. Hoe ga je om met kleding, schoeisel en verzorging, zodat het je kind echt helpt?

De rol van de voet en het hele been is al belangrijk lang voordat je baby de eerste stapjes zet. Het is goed om vanaf de geboorte aandacht te hebben voor kindervoetjes.

Het is niet verstandig om onnodig in te grijpen in de psychomotorische ontwikkeling door je baby te stimuleren om fases over te slaan: dus niet te vroeg laten zitten of staan, geen loopstoeltjes en vergelijkbare hulpmiddelen waarbij een kind ogenschijnlijk staat, maar in werkelijkheid eerder ongunstig “hangt” in het kruis en zo de zich ontwikkelende wervelkolom en gewrichten overbelast.

Ook is het niet goed om je baby aan de benen te trekken, over de ondergrond te verplaatsen of hem/haar voor de grap aan de voetjes op te tillen. Het heupgewricht is nog onrijp, bestaat grotendeels uit kraakbeen en kan beschadigen, of de heupkop kan uit de kom schieten.

Geef voetjes de ruimte

Strakke sokjes en maillots, boxpakjes met te weinig ruimte voor de voet – dat alles zorgt ervoor dat de teentjes moeten krullen. Kies liever wat grotere, lossere sokjes; elk baby’tje vindt weer een ander merk prettig.

Ze mogen ook niet knellen bij de kuit. Dat merk je doordat er na het uittrekken afdrukken in de huid blijven staan. Koop ook geen speciale “sokhouders” die voorkomen dat sokjes afzakken: die beperken tegelijk de bewegelijkheid van het enkelgewricht.

„Beperkte bewegelijkheid zorgt voor minder spieractiviteit. Daardoor worden de spieren niet sterk genoeg om de banden te helpen de gewrichten en de voet in de juiste stand te houden, en zo wordt de voet op termijn kwetsbaarder.“ Bc. Hana Tonarová, kinderfysiotherapeut.

Merksneakers of ballerina’s ‘voor de sier’ voor kinderen die nog niet lopen, zijn ook overbodig. Als je ze aantrekt voor een familiefoto of bruiloft, gebeurt er waarschijnlijk niets. Maar als je kind er vervolgens uren in de kinderwagen in zit, is dat niet gunstig voor de voeten.

Deze schoentjes bieden meestal ook niet genoeg warmtecomfort; voor niet-lopende kinderen zijn bij koud weer voetenzakjes/overschoentjes (van softshell of wol) ideaal.

Ook strakke leggings of babyjeans zijn niet geschikt. Je baby moet de hele benen vrij kunnen bewegen, inclusief het heupgewricht. Op de grote teen sabbelen is niet alleen schattig, het is ook een belangrijke ontwikkelingsmijlpaal. En dat lukt niet in een spijkerbroek.

Als de omgevingstemperatuur het toelaat, laat je kind dan zo vaak mogelijk op blote voeten. Je zult zien hoe het “opbloeit” zodra de sokjes uitgaan. Baby’s die nog liggen, gaan zich meer interesseren voor hun voetjes, en bij oudere kinderen kun je merken dat ze ineens handiger worden. Ben je bang dat je baby het koud krijgt, kleed hem/haar dan warmer aan op het lijf en controleer regelmatig de temperatuur van de voetjes.

„Wasbare luiers zijn vaak een stuk breder dan wegwerpluiers. Bij oudere kinderen die al lopen kunnen ze daardoor zorgen voor meer rotatie en abductie in de heupgewrichten, waardoor de benen op het eerste gezicht O-benen lijken. In zo’n geval is het echt goed als het kind zo veel mogelijk zonder luier kan rondrennen.“ Bc. Edita Prošková, podoloog.

Variatie in beweging is belangrijk

Al vanaf de pasgeboren leeftijd is het goed om je baby ook op de buik te leggen, maar alleen wanneer hij/zij wakker is.

De veiligste slaaphouding is op de rug. Het is niet geschikt om inbakerdoeken te gebruiken die vrije beweging van de benen verhinderen of de benen gestrekt houden. Een goede en veilige hulp bij het slapen kan een slaapzak in de juiste maat zijn.

Overdag kun je je baby onder toezicht ook op de zij leggen. Deze houding is echter niet geschikt voor langere tijd, zowel vanuit veiligheid (tijdens het slapen kan je baby doorrollen naar buikligging, wat een risicofactor is bij wiegendood) als vanwege de druk op het heupgewricht.

Wissel de houdingen overdag dus regelmatig af.

Voor oudere kinderen kun je thuis allerlei hindernisparcours maken; je kunt daarvoor gewone spullen uit huis gebruiken (speelgoed, schuimpuzzels, kussens, verschillende yogamatten).

Een fijne aanvulling zijn ook sensomotorische matten en ondergronden. Je kunt ze al gebruiken bij kinderen die nog kruipen: de afwisselende ondergrond geeft nieuwe uitdagingen die ze moeten overwinnen.

„Het is heel belangrijk om een gezonde en juiste psychomotorische ontwikkeling te ondersteunen. Je kunt daarvoor verschillende beweegactiviteiten voor kinderen gebruiken onder begeleiding van instructeurs, stimulerend speelgoed kiezen (bijvoorbeeld contrastrijke boekjes e.d.) en bij oudere kinderen hulpmiddelen zoals balansmatten, klossen en andere sensomotorische hulpmiddelen die niet alleen het diepe gevoel (proprioceptie) ontwikkelen, maar ook de veelzijdigheid. Ook speelplaatsen met klim- en klauterelementen (eventueel ook klimparken) zijn uitstekend.“ Bc. Edita Prošková, podoloog.

Bij kinderen die tijgeren kan een wat ruwere ondergrond juist motiveren om omhoog te komen naar handen en knieën. Voor peuters kan een “apenparcours” een leuke afwisseling zijn op een regenachtige middag; tegelijk oefenen ze spelenderwijs hun vaardigheden en verbeteren ze coördinatie en balans.

Klinkt dit als hogere wiskunde?

Geen zorgen – het is genoeg als je je baby ruimte geeft, variatie in beweging aanbiedt en je niet laat verleiden door reclame voor allerlei “handige verbeteringen”. Dat geldt niet alleen voor de voetjes. Een gezonde baby is zó perfect dat er geen speciale hulpmiddelen nodig zijn – die maken het leven vooral voor ons als ouders makkelijker, maar voor kinderen zijn ze niet altijd een voordeel.

Een baby heeft vooral onze liefdevolle armen en vertrouwen nodig.

Eerste stapjes, eerste schoenen?

Zodra je kindje voor het eerst gaat staan, gaat bij veel van jullie meteen een lampje branden: “schoenen!”. En als dat niet bij jou gebeurt, dan zeker bij iemand in je omgeving.

Probeer die adviezen te negeren en houd nog even vol. Een kindervoet heeft vooral ruimte nodig, niet om strak in stevige schoenen te worden vastgezet. Een beginnende loper wisselt onzekere stapjes vaak af met kruipen, en komt overeind via een houding met één knie naar voren – en een stevige schoen zit dan alleen maar in de weg.

„Bij het kiezen van de eerste schoenen moet je kijken hoe het kind erop loopt. Lopen met en zonder schoenen zou niet van elkaar moeten verschillen. Als het kind een andere manier van lopen gaat gebruiken, dan past de schoen niet goed.“ Bc. Edita Prošková, podoloog.

De eerste schoentjes koop je pas op het moment dat je kind stabiel en zeker loopt en je de voetjes moet beschermen tegen vocht, vuil en kou. Kies ook dan voor zacht en flexibel schoeisel; als eerste zijn capáčky van leer of stof in de juiste maat ideaal.